Jump to Main ContentJump to Primary Navigation
Wizja, szósty gracz w drużynie
Poradniki

Stawiaj totemy jak profesjonaliści - rady Jactrolla, Vandera i nie tylko

Dowiedzcie się, jak zawodowi gracze dbają o wizję, a już nigdy nie zaskoczy was nagły gank z krzaków.

Nie przesadzę mówiąc, że dobra wizja jest jak szósty gracz w drużynie. Dobrze rozstawione totemy podczas fazy liniowej zapewniają możliwość zobaczenia gankującego przeciwnika, zanim wejdzie w zasięg wzroku naszego czempiona i zmusi do zużycia błysku. Dobrze rozstawione totemy w środkowej fazie gry pozwalają na przejęcie takich obiektów, jak smoki czy baron bez zbędnego ryzyka. Dlatego porozmawialiśmy z dwoma polskimi supportami w LCSie: Jakubem „Jactrollem” Skurzyńskim z Vitality oraz Oskarem „Vanderem” Bogdanem z Schalke 04, a także zadaliśmy pytania innym graczom wspierającym. Nieważne, czy specjalizujecie się w graniu jako wspierający, czy tylko od czasu do czasu solokolejka rzuca was na tę pozycję – warto wiedzieć, gdzie postawić totemy strażnicze (żółte) i kontroli (czerwone), by uzyskać najlepszy efekt. Jak powiedział nam Raymond "kaSing" Tsang ze Splyce: „Po co ginąć, gdy można postawić totem strażniczy?”. Ponieważ nasi rozmówcy grają jako wspierający, ten poradnik skupiał się będzie głównie na dolnej linii i okolicach. 

Oskar "Vander" Bogdan

Oskar "Vander" Bogdan

Na początek ważna informacja, na którą uwagę zwrócił nam Vander – choć każdy w drużynie ma dostęp do talizmanu i może stawiać totemy strażnicze, to jest ich w meczu mniej. To skutek zmiany w patchu 8.10 – co prawda czas trwania totemu na mapie wzrósł z 60-120 sekund (na poziomach 1-18) do 90-180 sek., ale jednocześnie zwiększył się czas ładowania – i to znacząco, bo na początku gry o całą minutę – z 180-90 sekund (na poziomach 1-18) do 240-120 sek. W efekcie dobrze ustawiony totem ma większą wartość, a zmarnowany boli bardziej.

Dlatego jeśli gracie w jako wspierający – czy to z wyboru, czy to z przypadku – kupcie koniecznie przedmiot generujący złoto: ostrze złodziejki czarów, starożytną monetę lub reliktową tarczę i w miarę szybko rozbudujcie do pierwszego ulepszenia. Nie tylko daje ono więcej złota, ale po zebraniu 500 jego sztuk umożliwia stawianie dodatkowych totemów strażniczych. W toku meczu przyniesie to wam i waszej drużynie więcej zysku niż pierścień Dorana czy tajemnicza pieczęć.

Oczywiście wszyscy mamy świadomość, że solokolejka różni się bardzo od grania na profesjonalnym poziomie. Ale jak mówi Hampus "Promisq" Abrahamsson: „Generalnie możemy się zgodzić, że zapewnienie odpowiedniej wizji czyni grę łatwiejszą i może dać twojej drużynie wielką przewagę. Czasem nawet większą w solokolejce niż w meczu zawodowym”.

Jakub „Jactroll” Skurzyński

Jakub „Jactroll” Skurzyński

Początek meczu i dolna aleja

Gdzie więc je stawiać? Na początku meczu zdaniem Vandera można poświęcić pierwszy totem na wędrującego kraba w pobliżu dolnej alei – to obecnie bardzo ważny obiekt, zapewniający leśnikowi doświadczenie i złoto, a duetowi z dołu wizję. Warto więc wiedzieć, czy wróg wybiera się po tego, czy po tego na górze mapy. Później konieczne jest też utrzymywanie ogólnej wizji na rzece i idealnym miejsce na to są niewielkie krzaki – dają wizję nie tylko samej rzeki, ale i na wejścia z niej do górnej i dolnej dżungli. 

Po lewej totem dający ogólną wizję na rzece, po prawej wczesna wizja na wędrującego kraba.

Po lewej totem dający ogólną wizję na rzece, po prawej wczesna wizja na wędrującego kraba.

Gdy już gra się odrobinę rozkręci, przychodzi moment na zakup totemów kontroli. Jactroll radzi, jak dobrze ustawić ten w pobliżu dolnej linii. Musi on być oczywiście w kończącym rzekę krzaku, ale na samym skraju po lewej stronie i na jego środku (a nie wyżej, jak ten przekreślony). W ten sposób jeśli przeciwnicy ustawią swój totem strażniczy blisko ściany po przeciwległej stronie (jak zaznaczyliśmy), zostanie on zablokowany przez nasz. Dzięki temu totemowi kontroli w krzakach - jeżeli tylko utrzymujemy przewagę na linii - możemy wchodzić do tych krzaków oraz wywoływać ciągłą presję na środkowym. Przeciwnicy nie mają wtedy wizji na rzece (o czym jeszcze powiemy), a przez to również nie widzą, czy z dołu nie poruszamy się w stronę środka lub do ich dżungli.

Dobrze postawiony czerwony totem to pełna władza, nie tylko nad krzakami, ale i całym wylotem rzeki

Dobrze postawiony czerwony totem to pełna władza nie tylko nad krzakami, ale i całym wylotem rzeki.

Obaj gracze podkreślili, że na czas fazy liniowej konieczne są totemy w obu krzakach na dolnej alei. Jactroll uważa nawet, że prowadzący może też kupować totem kontroli i stawiać go w tych krzakach, by zanegować wizję przeciwnika i otworzyć swojemu leśnikowi drogę do ganku z alei. 

Jeśli wyczyścimy krzaki z totemów przeciwnika, leśnik może tam zaczaić się na gank.

Jeśli wyczyścimy krzaki z totemów przeciwnika, leśnik może tam zaczaić się na gank.

Vander uważa też, że jeśli chcemy skutecznie śledzić wrogiego leśnika, warto ustawić totemy nie tylko tam, gdzie może wyjść z dżungli, ale też tam, gdzie do niej zazwyczaj wchodzi. Grający po stronie niebieskiej powinni postarać się o totem w miejscu zaznaczonym po prawej stronie obrazka, zaś grający po stronie czerwonej – w tym po lewej

Wiedza na temat ruchów wrogiego leśnika da przewagę całej drużynie – a wszystko dzięki jednemu dobrze postawionemu totemowi.

Wiedza na temat ruchów wrogiego leśnika da przewagę całej drużynie – a wszystko dzięki jednemu dobrze postawionemu totemowi.

Środkowa faza gry

Przechodząc do reszty mapy – warto zadbać trochę o środkowego i jego aleję. Jactroll wskazuje, że warto trzymać totemy kontroli w małych krzakach (nr 1) oraz w linii krzaków tuż przy środku (nr 2), co całkowicie pozbawia przeciwników informacji o rzece i umożliwia supportowi roamowanie. Jeśli zaś chcemy sami zabezpieczyć się przed gankami, postawmy totem strażniczy w krzakach przy wejściu do dżungli (nr 3). Ale koniecznie jak najniżej, przy dolnej krawędzi krzaka. Jeżeli totem będzie za wysoko, to przeciwnik może przemknąć bardzo blisko ściany (zaznaczono strzałką) niezauważony. Vander przypomniał też, że totem na środkowej alei poinformuje nas o ewentualnych roamach wrogiego środkowego.

Kontrola rzeki to podstawa, żeby żaden wróg się nie przemknął i nie podkradł smoka po cichu.

Kontrola rzeki to podstawa, żeby żaden wróg się nie przemknął i nie podkradł smoka po cichu.

Zapytany o walki wokół barona, Vander podkreślił, że tu totemy należy stawiać bardzo sytuacyjnie – zależnie od tego, co chcemy akurat osiągnąć. Dlatego miejsca różnią się zależnie od tego, czy atakujemy, czy bronimy barona.

Jeśli bronimy – czyli spodziewamy się, że wroga drużyna będzie go zabijać - dobrze jest ustawić totemy strażnicze na zewnątrz niecki barona, poza zasięgiem totemu kontroli, który zwykle stoi w samej niecce. Można to zrobić przy górnej ścianie rzeki (gdy gramy po stronie czerwonej) lub dolnej (dla strony niebieskiej), by nie zapuszczać się zbyt daleko na rzekę.

Natomiast atakując warto w tych samych miejscach postawić totemy kontroli, by wyczyścić wizję przeciwnika. Oczywiście mówimy tu o sytuacji idealnej, gdy każdy gracz w miarę regularnie kupuje czerwony totem i nosi go w ekwipunku na wypadek takiej walki (to jeden z sekretów graczy z wysokich lig). Przymierzając się do upolowania barona warto się też zabezpieczyć przed nachodzącymi wrogami, stawiając totem na ścieżce do niebieskiego strażnika oraz na tyłach niecki barona.

Walka o wizję wokół barona to jeden z bardziej emocjonujących momentów profesjonalnych meczów.

Walka o wizję wokół barona to jeden z bardziej emocjonujących momentów profesjonalnych meczów.

A jakie miejsca na totemy lubią inni profesjonalni gracze?

Ulubione miejsca na totemy profesjonalnych graczy
  • H2K Promisq: Totemy głęboko w lesie wroga, tak głęboko, jak tylko to możliwe. Czy to dla zapewnienia wizji, czy to by dać możliwość teleportu na flankę. Możliwość zobaczenia czegoś bardzo daleko jest niesamowicie przydatna.
  • FNC Hylissang: Środek środkowej alei. W ten sposób możesz zobaczyć, gdzie udał się środkowy wroga.
  • G2 Wadid: Totemy na obozach w dżungli. Pozwalają śledzić wrogiego leśnika.
  • GIA SirNukesAlot: Środek środkowej alei. Gracze często zapominają, usunąć ten totem.
  • UOL Totoro: Dolne krzaki i krzak na końcu rzeki. Każdy, kto kontroluje te miejsca, może kontrolować dolną aleję i grać agresywnie.
  • ROC Norskeren: Totemy na wejściach do dżungli są bardzo dobre, pozwalają zobaczyć, czy wrogi leśnik nie robi inwazji. A jeśli tak, można wyjść mu naprzeciw, co zwykle oznacza darmowe zabójstwo.
  • MSF Mikyx: Po niebieskiej stronie lubię postawić totem kontroli w krzakach na rzece w pobliżu dolnej alei i używać talizmanu (Soczewki Wyroczni) na wrogim niebieskim strażniku. Po czerwonej stronie prawdopodobnie w potrójnym krzaku (albo po drugiej stronie ściany koło niego) i totem kontroli we wspomnianych krzakach na rzece.
  • SPY kaSing: Osobiście, lubię postawić totemy w krzakach na dolnej alei i dzięki temu grać agresywnie. Można też chować się w tych krzakach, by przestały nas atakować stwory, gdy gramy kimś, kto lubi często nękać przeciwnika. 

Najczęstsze błędy

Wypytaliśmy też profesjonalistów o to, jakie błędy związane z wizją i stawianiem totemów często popełniają gracze.

Unikanie stawiania kolejnych totemów, gdy postawiliśmy już trzy na mapie.

To, że masz już trzy totemy na mapie, nie znaczy, że nie warto umieścić kolejnych. Mogą być bardziej użyteczne, gdyż zapewnią wizję w nowych miejsca. W miarę upływu gry akcja przesuwa się w inne rejony mapy i zawsze warto rzucić totem czy dwa, by kryć swoją flankę.  

Stawianie totemu w głębi krzaków (G2 Wadid)

Totem w głębi krzaków daje mniej wizji

Jak radzi wspierający z G2, totem zawsze powinniście starać się stawiać na brzegu krzaków – daje on w ten sposób największe korzyści, czyli więcej wizji, niż gdyby stał w środku lub głębi. 

Totem na brzegu krzaków daje więcej wizji

Stawianie totemów, gdy widzą nas wrogowie (H2K Promisq, UOL Totoro, S04 Vander)

Umieszczanie totemów w zasięgu wizji przeciwników albo, gorzej, tuż pod ich nosami, to poważne niedociągnięcie – taki totem traci cały sens! Wrogowie wiedzą, gdzie jest, więc z łatwością go zniszczą.

Stawianie totemów tam, gdzie niekoniecznie są potrzebne (GIA SirNukesAlot, ROC NORSKEREN)

Każdy bezużyteczny totem, który postawicie, to dawanie przewagi przeciwnikom. Musicie wtedy cofnąć się do bazy, by móc postawić więcej.  Zawsze dokładnie się zastanówcie, gdzie warto postawić jakiś.  Jak radzi SirNukesAlot z Giants: „Nie rozstawiajcie totemów w przypadkowych miejscach na mapie, tylko dlatego, że «jesteście wspierającym». Stawiajcie przydatne totemy”.

Zostawanie za długo przy usuwaniu totemów wroga (SPY KASING)

Usuwanie totemów wroga może być równie użyteczne, jak stawianie własnych, ale trzeba wtedy zawsze uważać na to, co dzieje się dookoła. Jeśli tylko możecie, weźcie ze sobą sojusznika, gdy zapuszczacie się na teren wroga. Albo przynajmniej obstawcie się własnymi totemami i użyjcie talizmanu zmiany dalekowidzenia, by mieć pewność, że jesteście bezpieczni.

Kupowanie niewystarczającej liczby totemów kontroli (S04 Vander)

Gracze udzielali różnych odpowiedzi na zadane pytanie „Jak wiele totemów kontroli warto kupić?”, ale nikt nie zszedł poniżej 15. Jak mówi Vander „Totemy kontroli są K. W. Mieczami graczy wspierających”.

Stawianie totemów w tych samych miejscach i nie oszczędzanie ich na potem (MSF MIKYX)

Zużywanie wszystkich totemów na to samo miejsce to błąd, ponieważ nie każde miejsce jest tak samo ważne przez cały czas trwania meczu. Stawiając warto pomyśleć, co ten konkretny totem ma odsłonić  oraz zastanowić się, gdzie możemy spodziewać się wroga – zanim postawimy tam totem, który może go zauważyć. 

TOTEMY KONTROLI

Skoro już mowa o często popełnianych błędach, to dobry moment, by przejść do tematu totemów kontroli. Często popełnianym błędem, o którym trzeba przypominać, jest kupowanie zbyt małej liczby totemów kontroli. Spytaliśmy o to większość europejskich wspierających i zgodzili się, że za każdym razem, gdy wraca się do bazy, powinno się kupić dwa, jeśli nie uda się kupić trzech. Jeśli na koniec gry okazuje się, że kupiliście pięć lub sześć, to powinniście kupować więcej.

Jeśli ciężko wam uzasadnić, czemu w każdym meczu macie wydać 1000 sztuk złota na takie tam totemy, to pomyślcie o tym tak: jeśli za 75 sztuk złota moglibyście uchronić swojego prowadzącego od śmierci, to czy wydalibyście tyle? O ile nie gracie w parze z wyjątkowo irytującym kolegą, to pewnie na pewno odpowiecie, że tak. Więc nawet jeśli wiecie, że totem zostanie w końcu zniszczony, nawet w chwilę po postawieniu, to jeśli wcześniej pozwoli zobaczyć wroga i uchroni od śmierci – było warto go kupić.

Totem kontroli ma więcej zastosowań, niż normalny strażniczy. Można go oczywiście po prostu użyć do zapewnienie wizji, ale też do wielu innych rzeczy. Jeśli postawicie gdzieś totem kontroli, wyłączy wszystkie totemy strażnicze w okolicy. Dopóki nie zaczniecie atakować tych totemów – ale nie róbcie tego, bo to daje przeciwnikom wizję na was. To dlatego totem kontroli jest bardzo przydatny podczas atakowania smoka lub barona. Jeśli ustawicie go w niecce (lub jej okolicy, jak radził Vander), przeciwnicy nie będą mogli zobaczyć, co dzieje się w niej – chyba że postawią tam własny totem kontroli. Można też postawić go w jakichś krzakach i zaczaić się tam całą drużyną na niczego nie spodziewającego się wroga. 

Triki prosów

 

STAWIANIE TOTEMU ZA CZERWONYM STRAŻNIKIEM PRZEZ ŚCIANĘ NIECKI SMOKA - MSF MIKYX

STAWIANIE TOTEMU ZA CZERWONYM STRAŻNIKIEM PRZEZ ŚCIANĘ NIECKI SMOKA - MSF MIKYX

 

STAWIANIE TOTEMU W KRZAKACH NA KOŃCU RZEKI OD STRONY CZERWONEJ

STAWIANIE TOTEMU W KRZAKACH NA KOŃCU RZEKI OD STRONY CZERWONEJ

 

STAWIANIE TOTEMU W POTRÓJNYM KRZAKU Z KRZAKA NA RZECE

STAWIANIE TOTEMU W POTRÓJNYM KRZAKU Z KRZAKA NA RZECE

To dopiero początek

Choć dostaliśmy od profesjonalnych graczy masę rad (za które bardzo im dziękujemy), to oczywiście nie wyczerpują one tematu. Na pewno macie swoje doświadczenia i pomysły - wszak ogranicza was tylko kreatywność i czas odnowienia talizmanu z totemami. Ale miejcie na uwadze, jak robią to profesjonaliści – a nuż uda się uniknąć ganku czy dwóch.

A jeśli chcecie wiedzieć, jak dobrze idzie wam dbanie o wizję, zwróćcie uwagę na punkty wizji widoczne na tablicy wyników – czy to w grze EU LCS czy to we własnym meczu:

Punkty wizji w meczu EU LCS

Punkty wizji to luźna miara tego, jak gracz przyczynia się do zapewniania wizji w meczu  - w skrócie liczy się ok. 1 punktu za każdą minutę życia totemu w okolicy, gdzie jesteście odpowiedzialni za ich stawianie lub usuwanie. Zwykle zakres punktów wizji to od 5 do 150.